بعد از رحلت امام چهارم، علی بن حسین، امام سجاد، گروهی از شیعیان او معتقد به امامت فرزندش زید شدند. زیدبن علی در زمان هشام بن عبدالملک (105 تا 125 هجری قمری) در سال (122 هجری قمری) بر عامل او ( یوسف بن عمر ثقفی حاکم کوفه) خروج کرد، اما قیام وی سرکوب شد و به شهادت رسید. پس از زید، یحیی (پسرش) به خراسان گریخت و در ناحیه ی جوزجان ( بین بلخ و فاریاب) قیام کرد.

نصربن سیار (حاکم خراسان) مسلم بن احوزمازنی را به جنگ وی فرستاد. مسلم یحیی را کشت و سر او را نزد ولیدبن عبدالملک (125 تا 129 هجری قمری) فرستاد. جسد یحیی بن زید تا قیام ابومسلم خراسانی (129 ه.ق) بر دار بود. وی آن را از دار پایین آورد و به خاک سپرد. مشهد او در جوزجان (نزدیک شهر سرپل یا ساری پل) زیارتگاه است. گویند مرگ یحیی بن زید به حدی در مردم خراسان اثر گذاشت و آنان را غمگین کرد که در آن سال هر چه پسر در خراسان زاده شد، یحیی یا زید نام نهادند.

پس از مرگ زید، پیروان او به چند گروه تقسیم شدند که معروف ترین آنان ادریسیه، حسنیه و قاسمیه بودند.

ادریسیه

پیروان ادریس بن عبدالله بن حسن بن علی بن ابی طالب بودند که از سال 112 تا 375 هجری قمری بر مراکش و شمال آفریقا حکومت کردند و اولین دولت مستقل شیعه ی علوی در اسلام به شمار می روند.

قاسمیه

اصحاب قاسم بن ابراهیم بن طباطبا الرسی بودند. اینان دولت ائمه ی رسی (از سال 280 تا 570 هجری قمری) را در یمن پایه گذاری کردند. اکثر مردم یمن زیدی هستند و امام زیدی یمن امام محمد البدر تا جمهوری یمن در صنعا می زیست.

حسنیه

یاران حسن بن زید بن حسن بن علی بودند که دولت شیعیان علوی مازندران را تاسیس کردند.